سناریو ۷ - جزوه پیکربندی DNS Server روی Router

در این سناریو، یک روتر سیسکو ISR4321 به‌عنوان سرور DNS پیکربندی می‌شود تا بتواند نام‌های دامنه را به آدرس‌های IP تبدیل کند. همچنین رابط شبکه برای اتصال به شبکه محلی پیکربندی می‌شود.

🔷 تصاویر توپولوژی و تنظیمات

📌 شکل ۱: توپولوژی کلی شبکه با سرور DNS

📌 شکل ۲: تنظیمات IP و سرویس DNS روی روتر

🔷 ۱. DNS چیست؟

📌 DNS (Domain Name System)

سیستمی است که نام‌های دامنه (مانند www.google.com) را به آدرس‌های IP (مانند 142.250.185.78) تبدیل می‌کند. این کار به کاربران اجازه می‌دهد به‌جای به‌خاطر سپردن آدرس‌های عددی، از نام‌های ساده‌تر استفاده کنند.

✅ مزایای استفاده از DNS Server روی روتر

تبدیل نام به IP برای دستگاه‌های شبکه
مدیریت متمرکز نام‌های دامنه
کاهش وابستگی به سرورهای DNS خارجی
افزایش سرعت پاسخ‌دهی در شبکه محلی
امکان تعریف نام‌های دلخواه برای دستگاه‌ها

🔷 ۲. پارامترهای پیکربندی شده در این سناریو

📋 پارامترهای پیکربندی شده:

پارامتر	مقدار	توضیح
آدرس IP رابط	192.168.1.1 255.255.255.0	آدرس IP رابط GigabitEthernet0/0/0
وضعیت رابط	no shutdown	فعال کردن رابط (روشن کردن)
سرویس DNS	فعال	سرویس DNS روی روتر فعال است (پیش‌فرض)

🔷 ۳. دستورات پیکربندی DNS روی روتر

🔸 مرحله ۱: ورود به حالت پیکربندی

Router> enable
Router# configure terminal

🔸 مرحله ۲: پیکربندی رابط شبکه

Router(config)# interface gigabitEthernet 0/0/0
Router(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
Router(config-if)# no shutdown

📌 توضیح:

interface gigabitEthernet 0/0/0: وارد کردن رابط شبکه
ip address 192.168.1.1 255.255.255.0: اختصاص آدرس IP به رابط
no shutdown: فعال کردن رابط (روشن کردن)

🔸 مرحله ۳: خروج و ذخیره پیکربندی

Router(config-if)# exit
Router(config)# exit
Router# write memory

📌 توضیح:

exit: خروج از حالت پیکربندی
write memory: ذخیره پیکربندی در حافظه (معادل copy running-config startup-config)

🔷 ۴. فعال‌سازی سرویس DNS روی روتر

🔹 سرویس DNS به‌صورت پیش‌فرض فعال است

در روترهای سیسکو، سرویس DNS به‌صورت پیش‌فرض فعال است. برای اطمینان از فعال بودن، می‌توانید از دستورات زیر استفاده کنید:

✅ دستورات تأیید و فعال‌سازی DNS

! نمایش وضعیت سرویس DNS
Router# show running-config | include ip dns

! فعال‌سازی سرویس DNS (در صورت غیرفعال بودن)
Router(config)# ip dns server

✅ اضافه کردن نام‌های دامنه دلخواه

! اضافه کردن یک نام دامنه به آدرس IP
Router(config)# ip host ROUTER 192.168.1.1
Router(config)# ip host SERVER 192.168.1.10
Router(config)# ip host PC1 192.168.1.20
Router(config)# ip host PC2 192.168.1.21

📌 توضیح: این دستورات به روتر می‌گویند که وقتی نام ROUTER را دید، آن را به آدرس 192.168.1.1 تبدیل کند.

🔷 ۵. اشکالات تایپی در خروجی کنسول

❌ اشکالات مشاهده شده:

دستور ناقص interfa
Router(config)# interfa
✅ دستور صحیح: interface
دستور ناقص gig
Router(config)# interface gig
✅ دستور صحیح: interface gigabitEthernet 0/0/0
دستور ناقص ip add
Router(config-if)# ip add
✅ دستور صحیح: ip address
دستور ناقص no shut
Router(config-if)# no shut
✅ دستور صحیح: no shutdown
دستور write بدون کامل کردن
Router# write
✅ دستور صحیح: write memory

🔷 ۶. دستورات نمایشی DNS

دستور	کاربرد
`show running-config \| include ip host`	نمایش نام‌های دامنه تعریف‌شده
`show hosts`	نمایش جدول نام‌های دامنه و آدرس‌های IP
`ping ROUTER`	تست اتصال به نام دامنه ROUTER
`show ip interface brief`	نمایش خلاصه وضعیت رابط‌ها
`show running-config \| include ip dns`	نمایش وضعیت سرویس DNS

🔷 ۷. مفاهیم کلیدی DNS

🔹 DNS Server روی روتر

روتر می‌تواند به‌عنوان یک سرور DNS برای شبکه محلی عمل کند.
با دستور ip host NAME IP می‌توان نام‌های دلخواه تعریف کرد.
دستگاه‌های شبکه می‌توانند از این سرور DNS برای تبدیل نام به IP استفاده کنند.

🔹 IP Host (نام‌های دامنه محلی)

با دستور ip host می‌توان یک نام را به یک آدرس IP متصل کرد.
مثال: ip host SERVER 192.168.1.10
این کار برای دستگاه‌های داخلی که نیاز به نام دارند بسیار مفید است.

🔹 تفاوت با DNS خارجی

ویژگی	DNS داخلی (روتر)	DNS خارجی (8.8.8.8)
سرعت	⚡ بسیار سریع	🐢 ممکن است کندتر باشد
قابلیت تعریف نام دلخواه	✅ بله	❌ خیر
وابستگی به اینترنت	❌ خیر	✅ بله
امنیت	🔒 بالاتر	🔓 کمتر

🔷 ۸. سناریوی کامل پیکربندی

📝 پیکربندی کامل DNS Server روی روتر:

! ورود به حالت پیکربندی
Router> enable
Router# configure terminal

! پیکربندی رابط شبکه
Router(config)# interface gigabitEthernet 0/0/0
Router(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
Router(config-if)# no shutdown
Router(config-if)# exit

! فعال‌سازی سرویس DNS (اختیاری - پیش‌فرض فعال است)
Router(config)# ip dns server

! تعریف نام‌های دامنه دلخواه
Router(config)# ip host ROUTER 192.168.1.1
Router(config)# ip host SERVER 192.168.1.10
Router(config)# ip host PC1 192.168.1.20
Router(config)# ip host PC2 192.168.1.21
Router(config)# ip host PRINTER 192.168.1.30

! ذخیره پیکربندی
Router# write memory

🔷 ۹. چک‌لیست پیکربندی DNS

✅ مراحل تأیید پیکربندی DNS:

✔️ آدرس IP به رابط اختصاص داده شده است.
✔️ رابط با دستور no shutdown فعال شده است.
✔️ سرویس DNS با ip dns server فعال است (یا پیش‌فرض فعال است).
✔️ نام‌های دامنه با ip host تعریف شده‌اند.
✔️ پیکربندی با write memory ذخیره شده است.
✔️ با دستور show hosts جدول نام‌ها بررسی شده است.
✔️ با دستور ping ROUTER اتصال تست شده است.

🔷 ۱۰. تست DNS روی روتر

🧪 دستورات تست DNS:

! تست تبدیل نام به IP
Router# ping ROUTER

! نمایش جدول نام‌های دامنه
Router# show hosts

✅ اگر ping ROUTER موفق باشد، یعنی DNS به‌درستی کار می‌کند.

🔷 ۱۱. جدول پارامترهای DNS

پارامتر	دستور	مثال
فعال‌سازی سرویس DNS	`ip dns server`	ip dns server
تعریف نام دامنه	`ip host NAME IP`	ip host SERVER 192.168.1.10
مشاهده جدول نام‌ها	`show hosts`	show hosts
تنظیم دامنه پیش‌فرض	`ip domain-name NAME`	ip domain-name example.com
تعیین سرور DNS خارجی	`ip name-server IP`	ip name-server 8.8.8.8

🔷 ۱۲. خلاصه نهایی سناریو ۷

📚 در این سناریو یاد گرفتیم:

DNS چیست و چه کاربردی در شبکه دارد.
چگونه یک رابط شبکه را روی روتر پیکربندی کنیم.
چگونه سرویس DNS را روی روتر فعال کنیم.
چگونه با دستور ip host نام‌های دامنه دلخواه تعریف کنیم.
چگونه با show hosts جدول نام‌ها را مشاهده کنیم.
اشکالات رایج تایپی و نحوه رفع آن‌ها.
چگونه با ping NAME سرویس DNS را تست کنیم.
تفاوت بین DNS داخلی و DNS خارجی.

🔷 ۱۳. تمرین عملی

📝 سؤالات برای مرور:

دستور ip host چه کاری انجام می‌دهد؟
چگونه می‌توان سرویس DNS را روی روتر فعال کرد؟
دستور show hosts چه اطلاعاتی را نمایش می‌دهد؟
تفاوت بین ip host و ip name-server چیست؟
چگونه می‌توان تست کرد که DNS به‌درستی کار می‌کند؟
اگر ping ROUTER جواب ندهد، چه اشکالی ممکن است وجود داشته باشد؟

📘 سناریو ۷ · DNS Server روی Router